واژه شرح
Maar مار واژه آلمانی بمعنی برکه یا دریاچه که در یک دهانه آتشفشان تشکیل شده باشد .
 
Mach ماخ واحد اندازه گیری سرعت صوت معادل 334 متر در ثانیه .
 
Magma موادگداخته مواد مذاب نیمه مایع سیلیکاتی که بعضی از بلورها در آن وجود دارد .
 
Magnet مغناطیس یا آهن ربا – اکسید طبیعی مغناطیسی آهن که خاصیت جذب براده های آهن را دارا باشد .
 
Majority اکثریت
 
Male مذکر
 
Mammoth ماموت گونه ای قیل فسیل شده که در آغاز دوران چهارم زمین شناسی در اروپا و شمال آسیا می زیسته و بدنش از موهای بلند پوشیده بوده و عاج طویل و پیچیده ای داشته است .
 
Mandate قیمومیت عنوان نوعی نظام سرپرستی که پس از جنگ جهانی اول ، بر طبق ماده 22 جامعه ملل برای اداره سرزمینهای سابق دولت عثمانی و مستعمرات سابق آلمان برقرار شد .
 
mantle ماگمای گوشته
 
Map نقشه نمایش ترسیمی عوارض پوسته زمین روی موادی مانند کاغذ ، پلاستیک ، مقوا ، پارچه و سایر مواد مشابه را که به نسبت معینی کوچک شده باشد نقشه می گویند .
 
Map grid شبكه بندي نقشه- براي تعيين موقعيت و يا مختصات نقاط مختلف، از سيستم خاصي بنام شبكه بندي استفاده مي شود كه در واقع از تلاقي دو محور طولي و عرضي پديد آمده است
 
Map index اندكس نقشه- عبارت از فهرست يا راهنمايي است كه در نقشه ها و يا در قسمت آخر اطلس هاي جغرافيايي به چاب مي رسد
 
Map reading نقشه خوانی مآخذ: مقیمی ، سیدجعفر.\"کارتوگرافی\"
 
Map scale مقیاس نقشه نسبت میان مسافت دو نقطه روی نقشه و مسافت حقیقی همان دو نقطه در طبیعت .
 
Mapping/surveying نقشه برداری اندازه گیری و ثبت مسافات و زوایا برای تهیه نقشه دقیق پوسته زمین را نقشه برداری می گویند .
 
Marble مرمر گونه ای سنگ آهکی بلورین که بر اثر فشار و حرارت زیاد دگرگون شده و بصورت سنگ سخت و درخشانی در آمده است و در کارهای ساختمانی و تزیینی استفاده فراوان دارد .
 
Marchland مرزبوم منطقه ای که میان دو دولت واقع شده باشد .
 
marginal حاشیه ای - قرارگیری در نزدیک گوشه ها یا مرز
 
Maritime climate آب و هواي دريائي- آب و هوائي كه تحت تاثير دريا قرار گرفته و باعث خشك شدن نسبي هوا در تابستان و گرم شدن نسبي آن در زمستان شود
 
Market town بازار شهر- شهر يا منطقه مسكوني وسيعي كه مركز ارتباطات و داد و ستد مردم باشد
 
marnes مارن ها سنگهای نرمی از جنش خاک رش و آهک که با اسید می جوشند و ایجاد Co2 می کنند .
 
mars بهرام- چهارمين سياره (از نظر فاصله نسبت به خورشيد) از منظومۀ شمسي بهرام يا مريخ نام دارد
 
Marsh مانداب قطعه زمین پستی که از رطوبت اشباع شده و معمولاً رستنی هایی در آن روییده است .
 
Mass توده انبوه مردم ، عامه خلق مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Material ماده اجزاء وجودی و ترکیب کننده و بوجود آوردنده هر چیز .
 
Materialism ماتریالیسم نظریه و مکتبی فلسفی که دنیای خارج را واقعی و حقیقی و بیرون از شعور انسان می داند و اعتقاد دارد که ماده مبدأ و اساس بوده و حس شعور و تفکر فرع و زائیده ماده است .
 
Mavnetic delclination انحراف مغناطیسی زاویه میان شمال مغناطیس و شمال حقیقی مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Mazut نفت سیاه یکی از ئیدوکربورهای نفتی که در تصفیه خام پس از اتر و بنزین و نفت چراغ بدست می آید و چون سیاه رنگ است بنام نفت سیاه موسوم است . این ماده ارزانترین ماده سوختنی برای کوره حمام ها و تنور نانوایی ها و موتورهای دیزل است .
 
Meander چماب قوسی از یک رودخانه مارپیچ را چماب می گویند . گاهی چماب بشکل دایره کاملی در آ»ده و عارضه ای به نام دریاچه طوقی ox – bow – lake پدید می آورد . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Medical geography جغرافياي پزشكي(بهداشتي)- بررسي پراكندگي بيماريها در روي زمين، و عوامل جغرافيايي پديد آورنده و يا تقويت كننده آن و هم چنين مطالعه محيط زيست و تأثير آن در بهداشت و سلامت انسان را جغرافياي پزشكي يا جغرافياي بهداشتي مي گويند
 
Medow مرغزار سبزه زاری را که برای کشت و انبار یونجه و سایر علوفه بکار رود و از جریدن دام در آن جلوگیری گردد .
 
Megalopolis مگالوپولیس ناحیه وسیعی از شهرها که از چند متروپل تشکیل گردیده و نمونه آن در ایالات متحده آمریکا از بوستون تا واشنگتن گسترش یافته است .
 
Melon bed جالیز کشتزار خربزه ، هندوانه ؛ خیار و مانند آن . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Mercalli scale درجه مركالي- واحد اندازه گيري شدت زمين لرزه است كه متناسب با فاصله از مركز وقوع زلزله مي باشد
 
Mercury تیر(عطارد) نزدیک ترین سیاره به کره خورشید و یکی از کوچکترین سیارات منظومه شمسی مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Meridian نیمروز دایره عظیمه ای که از دو قطب زمین عبور کرده و از صفر تا 180 درجه بسوی خاور و یاصفر تا 180 درجه بسوی باختر شماره گذاری شده است .
 
Mesopotamia بين النهرين- لفظ بين النهرين به معناي ميان دو رود است و به معناي خاص به جلگۀ بين رودهاي دجله و فرات در شمال خليج فارس اطلاق مي شود
 
Metabolism سوخت و ساز مجموعه اعمالی که در سلول ها وانساج بدن به منظور عمل اصلی تغذیه و تبادلات مواد غذایی انجام می شود . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Metamorphic rocks سنگهاي دگرگون- سنگهائي كه از تغييرات بافت سنگ و كاني هاي سنگساز ديگر و بر اثر عوامل دروني زمين مانند فشار، حرارت و غيره بوجود آمده باشند
 
Metamorphism دگرگونگي- اعمال فيزيكي و يا شيميايي، كه موجب تغييراتي در جنس تركيب و ساختمان سنگها گرديده و خصوصيات و ظاهر آنها را عوض نمايد
 
Metamorphosis دگردیسی تغییر مشهود و کمابیش ناگهانی در شکل یا ساختمان یک جانور در دوران زندگی بعد از جنینی . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Meteor شهاب جرم جامدی که از فضای خارج وارد جو زمین گردیده و به علت مقاومت هوا و مالش با ذرات جو داغ و مشتعل می گردد و بصورت جرم شعله وری بنام شهاب به چشم دیده می شود .
 
Meteoric water نزولات آسمانی آبی که از جو زمین بصورت برف و یا باران ریزش نماید .
 
Meteorite سنگ آسمانی تخته سنگ بزرگی از نوع شهاب که بدلیل عظمت جثه در جو زمین بطور کامل نابود نشده و قسمتی از آن به سطح زمین رسیده باشد . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
meteorology اقليم شناسي- علم بررسي و پژوهش جو زمين و ارتباط آن با سنگ اسپهر را اقليم شناسي مي گويند
 
Methane متان یا گاز مرداب ، گازی بی رنگ و بی بو و قابل اشتعال که از جمله ئیدوکربن ها بشمار می رود .
 
Metropol متروپل وضعیت و حالت کشوری نسبت به کشورهای تابعه آن .
 
Metropolis مادرشهر
 
Metropolitan متروپلیتن 1- وابسته به کشور اصلی و متبوع. 2- راه آهن زیرزمینی ای هوایی که از محلات شهری بزرگ و حومه آن بگذرد .
 
microclimatology اقلیم شناسی موضعی،اصول اقلیمی معماری ، معماری برپایه شناخت ویژگیهای اقلیمی هر موضع یا محل ساختمانی. مأخذ:مرزبان،پرویزو حبیب معروف.فرهنگ مصور هنرهای مصور
 
Mid-latitude منطقه عرض میانه حدفاصل 5/23 تا 5/66 درجه عرض شمالی یا جنوبی .
 
Middle east خاورمیانه ناحیه ای در جنوب غربی آسیا و شمال خاوری آفریقا شامل ترکیه ، ایران،عراق،فلسطین،اردن،لبنان،سوریه و کشورهای شبه جزیره عربستان ، مصر وسودان . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Midnight sun خورشيد نيمه شب- در مناطق بالاتر از 5/63 درجه عرض جغرافيايي در حد فاصل اواخر ارديبهشت تا اوايل مرداد در نيمكره شمالي، و از اواخر آبان تا اوايل بهمن ماه در نيمكره جنوبي، خورشيد در تمام 24 ساعت شبانه روز، همواره بالاي افق بوده و غروب نمي كند، و حتي در نيمه شب نيز به نورافشاني ادامه مي دهد و بهمين جهت به آن خورشيد نيمه شب مي گويند. علت اين امر تمايل محور چرخش زمين نسبت به دايرة البروج و توجه نيمكره هاي زمين به سوي خورشيد در تابستان است
 
Migrant مهاجر
 
Migrating tribes عشایر کوچنده ، که اساس معیشت آنان مبتنی بر دامدادری سنتی بوده و غالبا\" از سیاه چادر ، آلاچیق و انواع سرپناه قابل حمل در تمام یا بخشی از سال استفاده می نمایند . مآخذ:مرکز آمار ایران.\"فرهنگ تعاریف و مفاهیم به کار رفته در طرحها و گزارشهای آماری\"
 
migration مهاجرت
 
Migration route مسیر کوچ ، خط سیر حرکت واحد کوچنده از ییلاق به قشلاق و بالعکس مآخذ:مرکز آمار ایران.\"فرهنگ تعاریف و مفاهیم به کار رفته در طرحها و گزارشهای آماری\"
 
Mile میل یک از واحدهای اندازه گیری برابر با 3/1609 متر .
 
Mill stone سنگ آسیا سنگی از جنس سیلیس که برجستگیهای سیلیسی آن موجب خشونت سطح آن می شود. مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Millibar میلی بار واحد اندازه گیری فشار که اندازه آن 1000 دین بر سانتیمتر مربع .
 
Mineral spring چشمه آب معدني- چشمه اي كه املاح معدني قابل توجهي به صورت محلول داشته باشد
 
Mineral water آب معدني- آب معدني يكي از انواع گوناگون آبهاي سطح زمين است كه اغلب براي نوشيدن و درمان پاره اي بيماريها بكار مي رود و حتي در پاره اي كشورها جزء اقلام صادراتي منظور مي گردد
 
Minority اقليت- جمعي يا گروهي كه داراي فرهنگ و آداب و رسوم يا مذهب معيني هستند و در كشوري زندگي مي كنند كه اكثريت آن كشور داراي آن فرهنگ و آب و رسوم يا آن مذهب نيستند
 
Mirage سراب- عبارتست از نوعي خطاي ديد كه بر اثر شكست نور به وسيله جو زمين پديد مي آيد
 
mobility تحرک، در کلی ترین مفهوم دلالت میکند بر حرکت یا قابلیت حرکت کردن . مآخذ:جولیوس گولد،ویلیام ل. کولب.\"فرهنگ علوم اجتماعی \"
 
Molasse ملاس کلمه ای سوئیسی که به رسوبات تشکیل شده از کنگلومرا ، سنگ ، ماسه و مارن در حاشیه شمالی آلپ اطلاق می شود .
 
Monoclinal fold چین تکشیب گونهای چین یا تاخوردگی که فقط یک پهلو بشکل آرنج داشته باشد و یا چینی که یک لبه آن شیب دارتر از لبه دیگر باشد . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Monocline تک شیب چینه ای که در امتداد یک خط تاخورده باشد و یا دارای یک پهلو باشد . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Monsoon بادهاي موسمي- اين واژه در اصل از لغت عربي موسم اقتباس گرديده و خاص قسمتهاي شمال باختري اقيانوس هند و درياي عمان است
 
Monsoon forests جنگلهای برگریز جنگلی مرکب از درختهایی که درپاره ای فصول سال برگهایشان می ریزد . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Moon قمر کلیه اجرام طبیعی که به دور سیارات می گردند.
 
Moonlight مهتاب پرتو ماه ، نور ماه ، کره ماه خود بخود کره ای سرد و تاریک است که با پرتو خورشید گرم و درخشان می شود و بازتاب نور آن در زمین پدیده مهتاب را بوجود می آورد .
 
Moraine یخرفت مواد و خرده سنگهایی که براثر جریان یخجالها حمل گردند . علت پدید آمده این مواد خرد شدن سنگها و مصالح بدنه دره ها و بستر یخچالها بر اثر یخبندان و ریختن آنها بر روی سطح یخ بوده است .
 
moropho tectonic ناهمواری ساختمانی
 
Morphology ريخت- در زمين شناسي، ساختمان خارجي سنگ ها از لحاظ ارتباط آنها با تحولات فرسايشي يا پستي و بلندي سطح زمين
 
Mortality مرگ و میر
 
Motion حرکت تغییر وضع یک جسم نسبت به جسم یا دستگاهی که مأخذ گرفته شده باشد . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی
 
Mound پشته- تپه كوتاهي كه بطور طبيعي يا مصنوعي ايجاد شده باشد
 
Mountain کوه زمین که نسبت به اراضی پیرامون خود بطور مشخص و چشم گیری برجسته بوده و دامن های شیب داری داشته باشد و از قله یا قله های متعدد تشکیل یافته باشد .
 
Mountain climate آب و هواي كوهستاني- نوعي آب و هوا كه مخصوص مناطق كوهستاني بوده و بعبارت ديگر بجاي عواملي مانند عرض جغرافيايي، موقعيت مكاني و يا دوري و نزديكي از دريا، عامل ارتفاع در آن موثر و سازنده باشد
 
Mountain sickness کوه گرفتگی تأثیر ارتفاع روی اشخاص که بدلیل کمبود اکسیژن بصورت نوعی عارضه تنفسی ، سردرد و خواب آلودگی تدریجی بروز می کند .
 
Municipal affairs امور شهرداري- مجموع كوششهاي سازمان يافته شهرداري كه خدمات مشخصي را براي شهر در بر مي گيرد. مأخذ: شهرداري تهران. \"مستندات برنامه اول شهرداري تهران، تهران(80)\"
 
Municipality شهرداری اداره ای که در هر شهر برای پاکیزه نگهداشتن خیابان ها و کوچه ها و مواظبت پارک ها و تأمین روشنایی و تقسیم آب و غیره دایر است .
 
Mutation جهش تغییر و دگرگونی و تحول ، بخصوص دگرگونی در یک ژن که در نسل های بعدی موجود زنده ایجاد تغییرات تازه ای می کند . مآخذ:فرهنگ بزرگ گیتاشناسی