تَبِ هوشمند سازی
تَبِ هوشمند سازی
روزی که کاسپاروف، قهرمان شطرنج جهان در بازی شطرنج از کامپیوتر Deep Blue شکست خورد، اولین چیزی که در ذهن آدم ها جا گرفت هوشمند شدن کامپیوترها بود.
کاسپارف در برابر کامپیوتر
وحشت از ترمیناتورهایی که با هوش بی همانند خود و بدون هیچگونه احساسی آدم ها را به گلوله می بندند و راه خود را باز می کنند و بحران Y2K که در آن، برخی کشورها به مردم خود توصیه کردند که آب و نان و پول نقد را برای هر گونه پیش آمدی ذخیره کنند، چهره ی تازه ای به رودررویی انسان با پردازنده های قدرتمند و فاقد اخلاق و خرد داد.
یک کلاس الکترونیک
به آرمان شهر دانش و فرهنگ خوش آمدید و آیا به راستی کامپیوترها هوشمند هستند و یا روزی هوشمند خواهند شد؟ از آن مهم تر، آیا کامپیوترها می توانند به بشر آموزش داده و او را پرورش دهند؟
چنین نبود و چنین نیز نخواهد شد!
ما با ابزاری سر و کار داریم که تنها می تواند میلیون ها داده را در ثانیه پردازش نموده و با قرار دادن آن ها در کنار هم، به اطلاعاتی برسد که رسیدن آن به دست صدها متخصص، صدها سال طول خواهد کشید.
کامپیوترها، امروزه همان کاری را انجام می دهند که برنامه نویسان آن ها دستورش را برایشان نوشته اند و چیزی که انسان را از کامپیوتر ممتاز می نماید، هوش و خلاقیت اوست!
کامپیوترها شعر نمی گویند، قصه نمی نویسند، ایده ندارند، اندیشه ندارند، اما می توانند با کمک جمله های پرسشی و پاسخ آن ها در یک لحظه، صدها جدول کلمات متقاطع ایجاد نمایند، کاری که سال ها و سال ها وقت یک طراح جدول را خواهد گرفت.
.
شاید روزی، یک درگاه ورودی بر روی سرمان داشته باشیم که داده ها با بهره گیری از آن بر روی مغز کپی شوند و نه همانند فیلم “ماتریکس” توانایی بدنی ما، که تنها داده های ذهن و حافظه ی ما افزایش یابد.
.
شاید روزی یک لنز نامرئی بر روی چشم ما قرار گیرد و با مشاهده ی هر کسی یا چیزی، واقعییت افزوده، بر روی چشم ما کلیه ی اطلاعات مربوط به آن را در اختیار ما قرار دهد.
.
شاید روزی کامپیوتر به ما کمک کند تا بتوانیم بدن خود را بهتر و بهتر کنترل نماییم.
.
اما دور است آن روزی که کامپیوتر بتواند به جای ما و بدون نظر ما تصمیم بگیرد.
.
.
… پس داستان این “هوشمند سازی” چیست؟
آیا با داشتن یک قلم الکترونیکی و تخته ی آن و انداختن تصویر مانیتور بر روی آن، یک مدرسه ی هوشمند ایجاد نموده ایم؟
آیا با انباشتن مدرسه ها از کیف های الکترونیکی و چیدن لپ تاپ بر روی نیمکت ها به هوشمند سازی خواهیم رسید؟
آیا قرار است که کامپیوترها به ما درس بدهند و آموزگاران ما باشند؟
آیا فرزندان ما با کلیک کردن و درگ نمودن ماوس و تایپ کردن به سطح های بالای یادگیری خواهند رسید؟
چنین نبوده، چنین نیز نخواهد بود.
.
.
اجازه بدهید میان هوشمند سازی و کلاس الکترونیکی تفاوت بگذاریم.
نخستین نمایشگاه تخصصی هوشمند سازی مدارس در مشهد برگزار شد و به گمان من اثر خوبی بر روی همه ی دست اندرکاران آموزش از خانواده تا معلمین و مدیران مدارس و مسئولین آموزش و پرورش گذاشت.
بسیاری از پدرها و مادرها از این که همان ابزاری که همیشه به عنوان یک تهدید برای فرزندشان به حساب می آمد حالا قرار است ابزار آموزش فرزندشان باشد، هم خوشحال بودند و هم نگران!
جدا از هزینه ای که باید پرداخت می شد، جدا از نگرانی هایی که نشستن در برابر کامپیوتر به وجود می آورد و جدا از همه معضلات و آسیب های اخلاقی و اجتماعی، این که آیا به راستی، کامپیوتر بتواند در آموزش نقش ایفا نماید، بزرگترین پرسش خانواده ها بود.
استفاده از ابزارهای کمک آموزشی که به پایین آمدن از قله ی علایم گفتاری و علایم دیداری در مخروط تجربی ادگار دیل و رسیدن به سطح گسترده ی تجربه ی کار با مدل ها و در بازه ی گسترده تر، تجربه ی مستقیم هدف دار، یاری می رسانند و مفاهیم انتزاعی و ذهنی را به صورتی عینی و قابل مشاهده و تجربه در برابر ما قرار می دهند، گزینه ی مثبت و ارزشمند کلاس های الکترونیکی است اما هنوز تا کلاس هوشمند راه بسیار درازی را در پیش رو داریم.
.
اگر بخواهیم کلاس هوشمند در شکل راستین خودش پدید آید و فرآیند درست خود را طی نماید و آموزگارانِ کلاسِ هوشمند دچار سرخوردگی نشده و یا یک کلاس قدیمی و کهنه را با سر و شکل الکترونیکی دوباره برپا ننمایند، نگاه به برخی زیرساخت های کلاس هوشمند لازم است.
.
“نگاهی به زیرساخت های کلاس هوشمند”
بی تردید کلاس هوشمند، با محور قرار دادن هوش و اثر گذاردن بر روی آن به جای اثر گذاری بر روی حافظه برپا شده است. برای همین باید پیش از هر چیز نگاهی به بزرگترین زیرساخت کلاس هوشمند بیافکنیم و برای آن برنامه ریزی نموده و طرح های لازم را برای پیاده سازی یک فوندانسیون قدرتمند، ایجاد نماییم.
هوش!
هوش، حافظه نیست.
هوش دارای فرآیند ورودی، پردازش و خروجی است.
در یک کلاس هوشمند، پیش از هر چیز ورودی ها هستند که اهمیت دارند.
ورودی های هوش، حواس ما هستند و حواس به منزله ی درهایی هستند که راه ورود داده را می گشایند.
و چه کسی بهتر از هوارد گاردنر توانسته است برای این ورودی ها به ما راه کار بدهد؟
هوش های چند گانه ابزارهایی هستند که هوش با کمک آن به تقویت و رشد لازم می رسد.
در کلاس هوشمند، یک آموزگار، هوش های چندگانه را به کار می گیرد تا ورودی های هوش هر دانش آموز را پیدا و اسباب درگیر نمودن هوش با فرایند تدریس را مهیا نماید.
هوش های چندگانه زیرساخت اساسی مدرسه ی هوشمند هستند و بدون آن مدرسه ی شما تنها یک کلاس الکترونیکی است.
برای آشنایی بیشتر با هوش های چندگانه به این صفحه ی آرمان شهر بروید.
- تکنولوژی آموزشی
اگر هنوز کتاب را باز می کنید و از سرخط کتاب آغاز کرده و خط به خط همراه کتاب به پیش می روید، دور کلاس هوشمند را خط بکشید.
در جریان آموزش در کلاس هوشمند، مطالب درسی از قالب علم محض خارج شده و به شکل کاربردی در می آیند و اجرایی می شوند.
در کلاس هوشمند، هر آموزگار، یک تکنولوژیست است.
آموزگار تکنولوژیست، مفاهیم درسی و کلید واژه های هر بحث را بیرون کشیده و برای آن جنبه های کاربردی و عملیاتی تعریف می نماید.
اگر چه این عنوان، به نظر سخت و پیچیده به نظر می آید، بسیار بسیار ساده است.
به این صفحه بروید:
نمونه هایی از تدریس را ببینید:
تدریس یکی از مفاهیم عروض در ادبیات
.
- گروه بندی
جامعه ی امروز و فردا را تیم ها و شرکت ها خواهند ساخت و زندگی فردا بیشتر به بازی فوتبال شبیه است و هر که نتواند در گروه زندگی کند و خودش را با آن سازگار نماید باید روی نیمکت بنشیند و شاهد گل زدن تیم های دیگر باشد.
به این دوصفحه بروید:
.
- تولید محتوا
کلاس هوشمند، بدون محتوای تازه و به روز، بی ارزش و ناکارآمد است اما این معلم نیست که محتوا تولید می نماید.
دانش آموزان در گروه به تولید محتوا دست می زنند و آموزگار کاوش آن ها را بررسی و عیب یابی و تصحیح می نماید تا گروه بتواند محتوای تهیه شده را در قالب یک نرم افزار یا برنامه به کلاس ارایه نماید.
کلاس های امروز به گونه ای، آموزش را در حافظه ی دانش آموز تزریق می نماید، اما در کلاس هوشمند، محتوای کتاب به عنوان سرفصل، به کلیدواژه بدل می شود و دانش آموزان در باب آن کلیدواژه ها به کاوش گری و فرضیه سازی می پردازند.
فرضیه ها در کلاس مطرح شده و مورد نقد و بررسی اعضای کلاس قرار می گیرد و در پایان به یک جمع بندی یکسان و مبتنی بر محتوای کتاب خواهند رسید.
معلم در کلاس هوشمند،
به وجود آورنده ی چالش در باره ی موضوع درسی، تسهیل کننده ی شرایط یادگیری، کاوش گری و فرضیه سازی است.
به این صفحه ها بروید:
“دانش آموزان، دستیاران آموزش!”
.
- ابزارها و تجهیزات
هر وسیله ای که بتواند به هر گونه ای در کاربردی نمودن محتوای درسی ارزشمند باشد، از ابزارهای کلاس هوشمند به حساب می آید،
اما با نگاهی به آینده و زندگی در آینده،
کلاس درس باید جایی باشد که دانش آموز زندگی در آینده را تجربه نماید
و آن گونه که به پیش می رویم، زندگی در آینده نیازمند به دانش نیست، دانش به فراوانی خواهد بود، شیوه ها و فرمول های دسترسی به این دانش و متصل کردن داده های گوناگون و پدید آوردن ساختارهای نوین است که باید مورد توجه قرار گیرد.
دانش آموز به ابزارهایی نیاز دارد که بتواند او را در کشف و کاوش و فرضیه سازی یاری نماید و به همین دلیل باید مهارت استفاده از ابزارها را نیز به دست آورد.
استیو جابز: خلاقیت متصل کردن چیزها به یکدیگر است.
این ابزارهای شامل سخت افزار و نرم افزار است. آشنایی با سخت افزار و نرم افزار مربوط به درس، در جهت کاوش و فرضیه سازی، مهم تر از خود درس است.
انسان فردا باید بتواند ماهی گیری نماید و بیشتر آن که بتواند ماهی را پرورش داده و تولید کننده باشد. انسان فردا، انسان ابزارمند است.
.
- آموزش
خانواده باید بداند که کلاس هوشمند چیست،
مدیر مدرسه باید با فرآیند هوشمند سازی مدرسه اش آشنا باشد
و کارکنان مدرسه، باید خود را با شرایط تازه همراه نمایند و آموزگار باید با
“هوش های چندگانه”، “تکنولوژی آموزشی”، “روش های فعال تدریس”، “دوره های آموزش کامپیوتر از مقدماتی تا پیشرفته”، “نرم افزارهای تولید محتوا همانند Adobe Captivate و نرم افزارهای آزمون ساز و …”
آشنا شوند و تنها راه حل، حضور آموزش عالی در این فرایند است.
کلاس های آموزشی زیر نظر دانشگاه و با کنترل و مدیریت آموزش عالی و اساتید تکنولوژیست و تایید و گواهی قبول شدگان در دانشگاه و بر اساس ساعات حضور و قبولی، مدرک معادل دانشگاهی تحویل شرکت کنندگان شود. چنین کلاس هایی، می تواند در ضمن سال و یا تعطیلات تابستان به صورت حضوری و غیرحضوری باشد و پس از دریافت گواهی، این افراد در کلاس های هوشمند به تدریس بپردازند.
.
- مخروط تجربی
هر آموزگاری با نگاه به مخروط تجربی ادگار دیل به نقشه ای دسترسی پیدا می کند که می تواند، جایگاه خود را در تدریس، در آن پیدا نماید.
در مخروط تجربی هر چه از قله به سمت پایی بیایید، به کلاس هوشمند نزدیک تر خواهید شد. مخروط تجربی به ما می گوید، کلاس هوشمند، یک کلاس عینی و مبتنی بر تجربه و کاوش است.
به این صفحه بروید:
“نگاهی به مخروط تجربی ادگار دیل”
.
تیم دانش آموزان و آموزگاران غرفه ی ناحیه ۶ آموزش و پرورش مشهد، خراسان رضوی
.
در کلاس هوشمند، کامپیوتر و تکنولوژی، ابزار هستند و اگر نبودند، جای آن را با هر ابزاری که بتواند به کاوش و تجربه ی دانش آموزان کمک نماید و بتواند هوش های چندگانه ی دانش آموزان را به کار گیرد، می توان پر نمود.
در مدرسه هوشمند با چنین زیرساخت هایی می توان به سراغ ساختار روبنایی آن رفت. در این مدرسه:
همه ی فرایند های آموزشی و یادگیری،
ارتباط با خانواده ی دانش آموز،
پیوند با دیگر مدرسه ها و موسسه های آموزشی،
آزمون ها،
و روند برنامه ی آموزشی می تواند از فن آوری اطلاعات و ارتباطات بهره ببرد.
.
چه بسا آموزگاری در بروز مشکل در تدریس یک مفهوم با همراهی دوستان همکار در مدرسه های دیگر و با کمک ابزار “درس پژوهی” راهکار تدریس را پیدا نموده
و یا الگوهای تدریس خود را در اختیار دیگر همکاران قرار دهد
و یا در یک سایت با همان موضوع آموزشی به تبادل نظر بپردازد.
بهترین نمونه برای آن در وب سایت “EDUTOPIA.ORG” قابل دیدن است.
تدریس با کمک ویدئو کنفرانس و ارتباط رودررو میان آموزگار و دانش آموز به صورت زنده و به همراه پرسش و پاسخ و دریافت و ارسال تکلیف میان آموزگار و دانش آموز، جستجو و کاوش پیرامون موضوع درسی در اینترنت و اینترانت و در میان گذاشتن فرضیه ها و کاوش ها با دانش آموزان دیگر مدرسه ها، آگاهی لحظه به لحظه ی خانواده از وضعیت درسی و پرورشی دانش آموز، ارسال و دریافت بخشنامه ها و دستورالعمل های اداری و آموزشی به صورت مستقیم برای آموزگار و مدیر در پست الکترونیک وی، کنترل و مدیریت ورود و خروج دانش آموزان به صورت الکترونیکی و اطلاع همزمان از آن توسط خانواده و بسیاری گزینه های دیگر از نیازهای ضروری آموزش و پرورش برای ایجاد یک جامعه ی شبیه سازی شده از فردای امروز است، همان فردایی که قرار است این دانش آموزان در آن زندگی کنند و باید بتوانند گلیم خود و خانواده و جامعه را از آب بیرون کشیده و سرزمین خود را به سمت ارزش های برتر انسانی به پیش ببرند.
و در هر حال با هر امکاناتی می شود حداقل برخورداری از مدرسه ی هوشمند را پدید آورد. چه بسا آموزگاری با با در اختیار قرار دادن روزنامه های کهنه و باطله، برای جستجو و کاوش، در روستایی دور یک کلاس هوشمند بوجود آورد.
و چه بسا آموزگارانی که هم اکنون با ابزارهای ساده و در دسترس و با کم ترین هزینه، کلاس هوشمند را پدید آورده اند و به مهم ترین پیام کلاس هوشمند توجه می نمایند:
.
“بچه های امروز را برای زندگی در فردا آماده نمایید!”
اندیشه ها را دریابیم!
بیاندیشیم، بسیار هم!
آرمان شهر دانش و فرهنگ
به وبلاگ گروه جغرافیای ناحیه یک مشهد مقدس خوش آمدید.